Mieszkanie

Zasady wynajmu lokali reguluje prawo mieszkaniowe (Housing Act) z 1988 r. Można je podzielić na dwie grupy, obejmujące:

• wynajem na czas długi oraz
• wynajem na czas określony (przynajmniej 6 miesięcy)

Najemcy w Szkocji są chronieni prawem. Wynajmujący nie może wymówić mieszkania bez nakazu sądowego. Niepokojenie najemcy w celu opuszczenia mieszkania jest również nielegalne. Każdy przypadek niepokojenia lub nielegalnej eksmisji należy zgłaszać władzom lokalnym, które mają prawo interweniować. Niektóre lokale są wynajmowane przez stowarzyszenia nonprofit. Są one subsydiowane, co umożliwia im utrzymanie czynszów na rozsądnym poziomie. Oferują oni również lokale do wspólnego wynajmowania, co umożliwia dzielnie czynszu pomiędzy współlokatorów.

Poszukując mieszkania można skorzystać z ogłoszeń prasowych, pomocy agencji nieruchomości, a także ogłoszeń dostępnych w witrynach sklepów. Można też wynająć domy (umeblowane i nieumeblowane) bezpośrednio od właściciela, jak i przez agencje. Hotele i pensjonaty zapewniają mieszkanie raczej na krótki czas.

Agencje dzielą się na dwie grupy:

• letting agencies - pobierają opłatę od właściciela mieszkania za znalezienie lokatorów
• accommodation agencies - opłata pobierana jest od wynajmującego za pomoc w znalezieniu mieszkania bądź tez pokoju.

Opłaty są uiszczane z góry: depozyt odpowiadający miesięcznemu czynszowi za wynajem oraz czynsz za pierwszy miesiąc. W zależności od agencji bywa, że dochodzi opłata za pośrednictwo w wysokości ok. £50-£100.

Agencje życzą sobie wiele różnych dokumentów. Konieczne są dowody tożsamości, referencje od pracodawcy albo od poprzedniego właściciela mieszkania lub z banku, gwarantujące wypłacalność danej osoby. W przypadku studentów adres szkoły oraz referencje.

Umowa na mieszkanie może być wystawiona na więcej niż jedną osobę, jest jednak ograniczenie - tzw. licencja HMO. Jest to regulacja przeciwpożarowa, która ogranicza liczbę osób w mieszkaniu. Teoretycznie prawo jest takie, że w jednym mieszkaniu nie mogą mieszkać więcej niż dwie niespokrewnione ze sobą osoby (mogą mieszkać dwie pary).

Jezeli szukasz mieszkania w okolicach Aberdeen lub Glasgow warto zapoznać się z ofertą agencji mieszkaniowej Ardent Letting, w której dostępna jest obługa w języku polskim.

• Scotsman
• Classified Weekly
• ESPC - darmowa gazeta dostępna w wielu punktach w mieście: banki, agencje mieszkaniowe, niektóre sklepy, te same ogłoszenia dostępne są w Internecie.

Sklepy takie jak Real Food na Brougthon Street (w Edynburgu), wystawy tzw. 'corner shop' (sklepów prowadzonych przeważnie przez przedsiębiorczych Hindusów), kawiarnie np. Coffe Elephant niedaleko biblioteki centralnej (w Edynburgu). Niektóre mieszkania oznaczone są od zewnątrz szyldem 'to let' lub 'for rent', na którym podany jest adres i telefon agencji nieruchomości, zajmującej się pośrednictwem w wynajmie tego konkretnego lokum.

• www.szkocja.net/ogloszenia
• www.citylets.co.uk
• www.s1rental.com
• www.propertyfinder.com
• www.theherald.co.uk
• www.gumtree.com
• www.adtrader.co.uk
• www.freeexchange.co.uk

W przypadku krótkiego pobytu można zamieszkać w schronisku młodzieżowym, schronisku YMCA/YWCA, miejscu Bed and Breakfest, lub w hotelu. Dokładnych informacji na temat noclegów mogą udzielić lokalne biura turystyczne, a większość z tych biur może również dokonać rezerwacji. W większości hosteli nie trzeba wprowadzać żadnych opłat. Ceny wynajmu zaczynają się od £10 za dobę. Miejsca można rezerwować również przez Internet. Jest to dobre rozwiązanie na wakacje bądź jako miejsce na 'bazę wypadową' - zatrzymanie się na jakiś czas i szukania mieszkania.

• www.guideforeurope.com/scotlandhostels.html
• www.syha.org.uk
• www.edinburghcastle.biz

W większości mieszkań są dwie możliwości płacenia za prąd i gaz. Pierwsza: rachunki przychodzą na wskazany adres raz na kwartał. Przeciętnie wynoszą ok. £80 - £100. Druga opcja to karta, którą trzeba samemu uzupełniać kiedy skończy się kredyt - tzw. system 'prepaid' zależy od tego jak szybko zużywamy energie. Karty można uzupełniać/kupować na poczcie lub w sklepach oraz na stacjach benzynowych oznaczonych logo PP. Jedna z w/w metod jest jednak narzucona przez rodzaj licznika jaki jest zainstalowany w wynajmowanym lokalu.

W Szkocji zakłady gazowe i energetyczne są w pełni skomercjalizowane. Można dowolnie wybierać pomiędzy firmami, chociaż oferta jest ograniczona i bardzo porównywalna.

• www.upmystreet.com
• www.house.co.uk

Jest to swego rodzaju podatek administracyjny, którego wysokość uzależniona jest od wartości nieruchomości i dzielnicy, w której mieszkamy. Niestety opłata ta jest nałożona na osobę/osoby zamieszkujące w danej chwili nieruchomość, a nie na właściciela. Council tax można płacić na 3 sposoby: z góry (zaraz po otrzymaniu rachunku), co miesiąc lub co 10 miesięcy. Karty kredytowe i płatnicze są honorowane i można dokonać płatności przez telefon lub internet.

Do 25% zniżki z Council tax maja prawo osoby, które są jedynymi lokatorami w swoim mieszkaniu ("single occupancy"). Z placenia Council tax całkowicie zwolnieni są studenci dzienni (full-time) brytyjskich uczelni i collegów (w tym przypadku wymagane jest potwierdzenie z uczelni).

Sprawa się trochę komplikuje w mieszkaniach, w których poza studentami mieszkają jeszcze nieuczące się osoby. Nie są one zwolnione z płacenia Council tax, a studenci poprostu nie są wliczani do rachunku. Dlatego, za mieszkanie, w którym mieszka dowolna liczba studentów z jednym tylko, nieuczącym się, współlokatorem należy zaplacic 75% Council tax (25% znizka "single occupancy"). Za mieszkanie, w którym mieszka więcej niż jedna nieucząca się osoba, należy zapłacic cały podatek Council tax.

Dodatkowe informacje dostępne są na stronie Directgov w sekcji Council Tax.

W Edynburgu mieszkania są bardzo drogie i, niestety, ich ceny ciągle rosną. Przeciętna cena mieszkania dla porównania w roku 2005 - £159,800, w roku 1993 - 'jedyne' £59,580

Dla porównania dużo tańsze są mieszkania poza Edynburgiem w pobliskich miasteczkach np. w Kirkcaldy £136,329

• znalezienie mieszkania (lokalizacja jest bardzo ważna)
• otrzymanie pożyczki

Raty na kredyt mieszkaniowy (tzw. mortgage) rozkładane są na do 25 lat. Kredyt zostanie nam przyznany, jeżeli mamy stałą pracę (najlepiej pełny etat) na terenie Wielkiej Brytanii i jeżeli dostajemy komputerowe 'pay slipy' (potwierdzenie wypłaty). Maksymalna wysokość kredytu to przeważnie trzyipółkrotny mnożnik naszego rocznego wynagrodzenia brutto. Jeżeli zarabiamy np. L10.000 rocznie, możemy kupić nieruchomość o wartości do L35.000. Bywa jednak, że niektóre banki czy tzw. mortgage companies będą nam skłonne pożyczyć i L40.000 - wolnorynkowa konkurencja wymusza tego typu wahania.

Istnieje wiele rodzajów kredytów mieszkaniowych, różne metody naliczania oprocentowania itd. Zawsze dobrze jest skonsultować się z niezależną firmą brokerską (konsultacja gratis). Do miesięcznych spłat kredytu dochodzi składka na obowiązkowe ubezpieczenie osobiste (tzw. 'na życie') i nieruchomości, również płatne w dogodnych ratach. Dodatkowo trzeba wnieść opłaty administracyjno-prawne, które można uiścić jednorazowo bądź dodać do kredytu i spłacać w ratach.

Ceny są niezwykle zróżnicowane, w zależności od:

• lokalizacji
• ilości pokoi
• standardu wykończenia

W sieci dostępne są pomocne przewodniki np. 'Buying a house' z Council of Mortgage Lenders or the Financial Services Authority (FSA) www.direct.gov.uk

W transakcje kupna-sprzedaży nieruchomości zaangażowanych jest wiele instytucji:

• banki
• lending institutions
• mortgage companies
• estete agents
• solicitors

Każda z tych firm jest w stanie udzielić wyczerpujących informacji o typach pożyczek i pomóc dobrać odpowiednią dla kupującego. Adresy tych instytucji można znaleźć w Yellow Pages, bądź w wyszukiwarce Google.

Kupno mieszkania w bloku lub większej kamienicy wiąże się z dodatkowymi opłatami tzw. 'factoring charge', z których to składek są pokrywane naprawy komunalne, takie jak np. malowanie elewacji (nie są w to wliczane jednak np. naprawy eksploatacyjne).

• www.s1homes.com
• www.espc.com
• www.scotland.gov.uk
• www.aspc.co.uk
• www.thisisnorthscotland.co.uk
• www.spaces.uk.com