Zdrowie

Obustronne porozumienie pomiędzy państwami członkowskimi pozwala uzyskać w Szkocji darmową pomoc lekarską. Jeśli dana osoba, jest ubezpieczona w Polsce, a przyjeżdża do Wielkiej Brytanii na krótko, w poszukiwaniu pracy, w odwiedziny, lub turystycznie, powinna przed wyjazdem wyrobić Europejską Karte Ubezpieczenia Zdrowotnego (karta EKUZ, po angilesku EHIC). Ta karta będzie podstawą do niezbędnej opieki zdrowotnej w placówkach krajowej Służby Zdrowia - National Health Service (NHS).

Osoby, które podjęły prace w Wielkiej Brytanii, zostały zarejestrowane w ramach Programu Rejestracji Pracowników (Workers Registration Scheme) lub pracują na zasadzie samozatrudnienia, będą, z racji opłacania obowiązkowych składek ubezpieczenia (National Insurance Contributions) uprawnione do bezpłatnego korzystania z pełnej opieki zdrowotnej w ramach krajowej Służby Zdrowia - National Health Service (NHS), na tych samych zasadach co wszyscy inni legalnie pracujący i odprowadzający tu składki. By skorzystać z takich uprawnień, należy złożyć w lokalnym ośrodku zdrowia wniosek o rejestrację do konkretnego lekarza NHS. Niektórzy lekarze prowadzą także prywatną praktykę, więc trzeba się upewnić, że pomoc lekarska udzielana jest w ramach NHS (inaczej konieczne będzie pokrycie pełnych kosztów leczenia).

Więcej informacji można uzyskać na stronie internetowej www.doh.gov.uk

Zgodnie z przepisami Wspólnoty Europejskiej (rozporządzenie 1408/71) członkowie rodziny osoby pracującej i ubezpieczonej w Wielkiej Brytanii, mieszkający w innym państwie niż ubezpieczony mają prawo do opieki zdrowotnej w państwie zamieszkania na koszt Wielkiej Brytanii. Dokumentem, który potwierdza to uprawnienie, jest formularz E 109. Instytucją właściwą do jego wydania jest:

HM Revenue & Customs
Centre for Non-Residents (Newcastle)
Longbenton
Newcastle Upon Tyne 
NE98 1ZZ
United Kingdom

Centre for Non-Residents Helpline:
From the UK:
Tel: 0845 915 4811
Fax: 0845 915 7800
From outside the UK dial international code then:
Tel  44-191-203 7010
Fax 44-191-225 7800

Podanie do HMRC z prośbą o formularz E109  powinno zawierać (za Department of Work and Pensions):

• dane ubezpieczonego w UK:
  
  • pełne imię i nazwisko;
  • nazwisko panieńskie (jeżeli dotyczy);
  • adres zamieszkania w UK;
  • datę urodzenia;
  • numer ubezpieczenia (NIN);
  • obywatelstwo;
  • datę rozpoczęcia pracy w UK, i jeżeli jest to praca sezonowa, datę spodziewanego zakończenia pracy
• kopię ostatniego odcinka płac (payslip)
• dane każdego członka rodziny na utrzymaniu ubezpieczonego:
  • pełne imię i nazwisko;
  • nazwisko panieńskie (jeżeli dotyczy);
  • adres zamieszkania w w państwie wspólnoty europejskiej;
  • datę urodzenia;

Po otrzymaniu E 109, w Polsce,  należy niezwłocznie przedstawić go w Oddziale Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia właściwym ze względu na miejsce zamieszkania członków rodziny w celu zarejestrowania. Po rejestracji zostanie wydane poświadczenie - dokument w języku polskim, który należy okazywać przy korzystaniu z opieki zdrowotnej w Polsce. Osoby zarejestrowane na formularzu E 109 są uprawnione do pełnej opieki zdrowotnej w Polsce na takich samych zasadach, jak osoby ubezpieczone w Narodowym Funduszu Zdrowia. Z opieki tej można korzystać w placówkach, które podpisały umowy z NFZ.

Ten dział cytowaliśmy za informacją otrzymaną bezpośrednio z centrali NFZ:

Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia
Biuro Współpracy Międzynarodowej
Wydział Analiz i Rozwoju
ul. Grójecka 186
02-390 Warszawa
tel: 0048 22 572 60 82
fax: 0048 22 572 63 08
e-mail: ca17@nfz.gov.pl

Państwowa służba zdrowia (NHS) w Wielkiej Brytanii jest dostępna bez żadnych opłat (z wyjątkami - czytaj poniżej), dla wszystkich pracujących tu legalnie i ich rodzin. Dotyczy to zarówno nagłych wypadkow, jak i normalnej opieki lekarskiej, włącznie z planowanymi zabiegami, długoterminowym leczeniem itp.  Na czas podróży po Wspólnocie Europejskiej, warto zopatrzyć się w karte EHIC (Strona na której zamawia się EHIC).

Dla Polaków przebywających czasowo i ubezpieczonych w Polsce, jest dostępna, z wyłączeniem leczenia planowanego i długoterminowego, na zasadzie regulacji ogólnoeuropejskich (karta EKUZ).

Ponieważ cały kontakt pacjenta z NHS, włącznie z opieką nad niemowlętami i zbieraniem danych z wizyt na 'ostrym dyżurze', odbywa się poprzez lekarza rodzinnego (General Practitioner, GP), wiec aby znaleźć się 'w systemie' należy jak najszybciej zapisać się w najbliższej przychodni. Patrz 'Jak znaleźć najbliższą przychodnię i dentystę'.

NHS jest podzielone na rejony, np. Edynburg i okolice (East Lothian, Midlothian, West Lothian) należą do Lothian Health Board. Na stronie NHS Scotland można znaleźć strony konkretnych rejonów i dokładne informacje, które dalej podajemy w skrócie.

NHS w ramach darmowej opieki zdrowotnej obejmuje opiekę lekarza rodzinnego (GP) i (wyłącznie poprzez skierowania od GP) specjalistów i rehabilitantów, w ograniczonym stopniu obejmuje opiekę dentystyczna i nie obejmuje wizyt u okulisty (Optometrist) w znaczeniu kontroli wzroku i doboru okularów. Dostęp do specjalistów jest dość trudny - w zależności od tego jakiej specjalizacji lekarzy akurat brakuje w danym rejonie, można czekać nawet parę miesięcy na konsultacje.

GP zawiaduje tez do spółki z Community Midwife (położna środowiskowa) i/lub Health Visitor (opiekun zdrowotny) opieką nad kobietami w ciąży i małymi dziećmi.

Za żadne usługi w ramach NHS, włącznie z lekarstwami nie płaca dzieci do 16. roku życia, uczniowie/studenci do 19., kobiety w ciąży i przez 12 miesięcy po porodzie i osoby po 60. roku życia.

Za leki przepisane przez lekarza płaci się stałą opłatę od recepty bez względu na wartość samego leku. Nie płacą osoby z kategorii powyżej, bezpłatne są tez środki antykoncepcyjne przepisane przez lekarza. Apteki (pharmacies) są normalnie otwarte 9.00 - 18.00, z wyłączeniem środy kiedy mogą być zamknięte po południu.

Państwowa opieka dentystyczna, w ramach NHS istnieje, ale nie jest całkowicie darmowa i jest trudno dostępna. Stosunkowo łatwo jest znaleźć dentystę NHS, który przyjmie Cię na listę, jeżeli jesteś w ciąży, lub w którejś z całkowicie refundowanych kategorii (patrz powyżej).

Natomiast innym osobom jest dość trudno znaleźć dentystę NHS, który ma miejsca dla nowych pacjentów. Jeżeli znajdziesz już takiego specjalistę, to możesz się spodziewać obniżonej opłaty za wizytę kontrolną i darmowych, podstawowych zabiegów np. białej plomby tylko w czterech przednich zębach, zawsze jednak można dentyście NHS zapłacić za dodatkowe usługi stomatologiczne.

Prywatna wizyta u dentysty, to w Edynburgu £20-30 za wizytę kontrolna i około £30-40 za podstawowe wypełnienie, leczenie kanałowe to wydatek rzędu £150-200.

W przypadku nagłego zachorowania należy zadzwonić do swojego lekarza rodzinnego. Jeżeli jest już po godzinach przyjęć, automatyczna sekretarka poda numer lekarza dyżurującego. Na ogół najszybszą metodą otrzymania porady, w przypadkach niezagrażających życiu, jest kontakt z lekarzem dyżurnym.

Można także pojechać do lokalnego szpitala, który ma oddział 'Accident and Emergency', albo 'Casualty', należy się jednak spodziewać, ze jeżeli nie jest zagrożone nasze życie np. nie mamy akurat zawału, bądź nie stoimy w poczekalni z ewidentnymi śladami spotkania z nadgorliwym samurajem, to posiedzimy około 2. godzin, czekając w kolejce. Szpitale z oddziałami 'Accident and Emergency' w rejonie Lothian (East Lothian, Midlothian i West Lothian):

• Royal Infirmary of Edinburgh (dorosli i dzieci od lat 13.)
  Little France, Old Dalkeith Road
  Edinburgh
  
  
• Royal Hospital for Sick Children (dzieci do lat 13.)
  9 Sciennes Road
  Edinburgh
  
  
• St John's Hospital at Howden
  Howden Road West
  Howden West
  Livingston

W przypadkach naprawdę niebezpiecznych (np. wspominany zawal, utrata przytomności, czy wypadek drogowy) należy dzwonić pod alarmowy numer 999 i prosić o 'ambulance service' (karetkę pogotowia). Pod 999 możesz zawsze dzwonić za darmo, dodzwonisz się tez z telefonu komórkowego bez żadnego kredytu, czy nawet karty SIM.

Jeżeli dzwonisz pod 999, to nie odkładaj słuchawki zaraz po podaniu adresu i potwierdzeniu zgłoszenia. Najprawdopodobniej ktoś będzie się starał udzielić Ci wskazówek jak postępować dalej, aż do przyjazdu karetki. Jeżeli nie wiesz gdzie jesteś operator będzie w stanie znaleźć Cię 'po sznurku' linii telefonicznej, albo po rejonie, z którego dzwonisz z telefonu komórkowego, możesz się tez spodziewać pytań: czy obok jest poczta, skrzyżowanie itp.

• Edinburgh Dental Institute (Casualty Department)
  39 Lauriston Place, Edinburgh, EH3 9YW
  
  Tel: 0131 536 4900
  Przyjecia pon-pt: 9.00 - 15.00
  
  
• Minor Injuries Unit (Outpatient Department)
  Western General Hospital
  Crewe Road South
  
  Przyjecia caly tydzien: 19.00 - 21.00
  Dodatkowo rano sob-niedz 10.00 - 12.00

Procedura jest wytłumaczona w szczegółach na stronie: www.nhslothian.scot.nhs.uk/health_services/access/dentists.html

W UK biblioteki miejskie/wiejskie są skarbnica wiedzy na wszelakie lokalne tematy. Możesz się tu pytać o przychodnie, dentystów i przedszkola, znajdziesz tam też komputery z darmowym dostępem do Internetu.

Jeżeli masz dostęp do Internetu, to, żeby znaleźć najbliższą przychodnie (GP practice) albo dentystę (NHS i prywatnego), wpisz swój pełny kod pocztowy tu: http://www.gphelp.scot.nhs.uk/forms/home.aspx ta strona obejmuje teren całej Szkocji.

Jeżeli masz kłopot z porozumiewaniem się po angielsku, możesz umówić wizytę z obecnością tłumacza:

Interpretation and Translation Service, c/o Central Library, George IV Bridge, EH1 1EG. Tel: 0131 242 8181 e-mail: interp.trans.services@edinburgh.gov.uk

W Edynburgu przyjmuje tez lekarz mówiący po polsku. Dr.Raczkowski General Practitioner - Lekarz Rodzinny tel. 0131-229-6314, 10 Warrender Park Terrace, Edinburgh EH9 1JA godziny przyjęć: 08.30 -10 .30 oraz 16.00 - 17.30.

Listę dentystów pracujących dla NHS w Edynburgu można dostać dzwoniąc pod: 0131 537 8424.

Lekarz rodzinny pomoże Wam rzucić palenie!

To ważne, poza rujnowaniem zdrowia i zadyszką przy wchodzeniu na byle schody, rzucanie palenia pomoże tez Waszym portfelom! Paczka 20. papierosów kosztuje kolo £5, a zapasy z domu się w końcu skończą.